De recente spanningen tussen Europa en de Verenigde Staten zorgen ervoor dat veel Europese landen bezig zijn met het verminderen van hun afhankelijk met de Verenigde Staten. Zo is Nederland gestart met DAWO dat als streven heeft een digitaal autonoom fundament te maken voor overheidswerkplekken. Frankrijk, in samenwerking met Nederland en Duitsland, werkt aan LaSuite, een nieuw en vrij softwarepakket met alternatieven voor onder andere Microsoft Teams, Word en Excel, en werkt Duitsland aan iets vergelijkbaars met openDesk.
De route naar digitale autonomie
Het onderwerp digitale autonomie staat sinds kort hoog op de agenda bij zowel de overheid als bij veel bedrijven en organisaties. De Autoriteit Financiële Markten (AFM), de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), De Nederlandsche Bank (DNB) en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) raden in hun rapport "De route naar digitale autonomie" zelfs expliciet aan om de transitie naar een autonomere IT-stack te versnellen, en om digitale autonomie nadrukkelijk mee te wegen bij de inkoop van IT-diensten.
Afhankelijkheid van een klein aantal IT-leveranciers, veelal uit landen buiten Europa, brengt namelijk grote risico's met zich mee. Zo is het vaak erg lastig om van leverancier te wisselen, mocht dat nodig zijn. Geopolitieke ontwikkelingen kunnen hierdoor voor grote problemen zorgen. Verschillende Europese landen, waaronder dus Nederland, zijn daarom begonnen met het versterken van de digitale autonomie van Europa.
Niet alleen een bundel samenwerksoftware
Het Franse LaSuite en het Duitse openDesk zijn beide een bundel van (vrije) samenwerksoftware. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft ook zoiets, namelijk Mijn Bureau. DAWO gaat echter verder dan dat, omdat het ook het besturingssysteem omvat. De ontwikkelaars van DAWO zijn namelijk bezig met een nieuw op NixOS-gebaseerd besturingssysteem: DAWO-NixOS.
NixOS is een variant van het vrije besturingssysteem Linux, en staat onder beheer van een Nederlandse stichting (Stichting NixOS Foundation). Wat NixOS met name bijzonder maakt is haar integratie met Nix, de gelijknamige packagemanager en functionele programmeertaal. Simpel uitgelegd maakt Nix het mogelijk om je systeem volledig in te richten met die programmeertaal, wat als enorm voordeel heeft dat je op een andere computer volledig automatisch precies dezelfde software op kunt zetten. Dit is in tegenstelling tot bijvoorbeeld Windows, waarbij je alle software opnieuw moet installeren en alle instellingen opnieuw moet aanpassen wanneer je een tweede computer gebruikt.
Via de Vereniging van Nederlandse Gemeenten gaan in totaal acht gemeentes, waaronder Amsterdam, Ede, 's-Hertogenbosch, en Zaandam, al aan de slag met DAWO.
Mijn Bureau, LaSuite en openDesk
Met alleen een besturingssysteem ben je er natuurlijk nog niet. Net zo belangrijk is de software die daarop draait. Vaak is dit software van de Amerikaanse techgigant Microsoft; denk aan Word, Excel en PowerPoint. Verschillende overheden zijn nu echter bezig om ook dit aan te pakken.
Het initiatief Mijn Bureau is een volledig vrij softwarepakket en heeft onder andere een chat-applicatie, een tekstbewerker en videovergaderingen. Mijn Bureau is in feite een verzameling van meerdere vrijesoftwarepakketten, waaronder het Franse LaSuite, het Duitse openDesk en enkele losse open-source projecten zoals Nextcloud en Vaultwarden.
Met de combinatie van Mijn Bureau en DAWO-NixOS kunnen in de toekomst nieuwe werkstations voor de overheid automatisch worden ingericht met uitsluitend vrije en in Europa beheerde software.
Conclusie
Digitale autonomie zal de komende tijd alleen maar een belangrijkere rol gaan spelen in de IT. Verschillende overheden zijn al hard aan de slag om de digitale autonomie te versterken. Voor bedrijven begint digitale autonomie ook steeds belangrijker te worden.
Wilt u ook meer grip op uw digitale afhankelijkheden? Neem dan contact met ons op. Met onze kennis over vrij software (waaronder NixOS) en het beheren van software binnen Europa helpen wij u graag.